Shree VishnuthursdaysaturdayKathopanishad Key Verses
कठोपनिषद् (प्रमुख श्लोक)
About Kathopanishad Key Verses
Kathopanishad Key Verses — कठोपनिषद् (प्रमुख श्लोक) — is a sacred prayer offered to Lord Vishnu. Attributed to Kathopanishad (Krishna Yajurveda), this prayer holds a special place in Hindu devotional literature. Chanting this stotra with devotion is said to contain Uttishthata Jagrata — the immortal call to awaken as well as nachiketa' dialogue with Yama — supreme death-transcending wisdom. Additionally, it is known to grant fearlessness and knowledge of immortality. It is especially recommended on Thursday (Guruvar) and Saturday (Shanivar) and during Guru Purnima for maximum spiritual benefit. Comprising 15 verses, it can be completed in approximately 12 minutes, making it suitable for daily devotional practice. On this page, you can read the complete Kathopanishad Key Verses in Devanagari Sanskrit with English transliteration, Hindi meaning (arth), and free PDF download for offline recitation.
Reviewed & translated by Acharya Pushyadant Mishra
Stotra Path (स्तोत्र पाठ)
॥ कठोपनिषद् — प्रमुख श्लोक ॥
ॐ सह नाववतु। सह नौ भुनक्तु।
सह वीर्यं करवावहै।
तेजस्वि नावधीतमस्तु। मा विद्विषावहै।
ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः॥
श्रेयश्च प्रेयश्च मनुष्यमेतस्तौ
सम्परीत्य विविनक्ति धीरः।
श्रेयो हि धीरोऽभि प्रेयसो वृणीते
प्रेयो मन्दो योगक्षेमाद्वृणीते॥ १.२.२॥
न नरेणावरेण प्रोक्त एष
सुविज्ञेयो बहुधा चिन्त्यमानः।
अनन्यप्रोक्ते गतिरत्र नास्ति
अणीयान्ह्यतर्क्यमणुप्रमाणात्॥ १.२.८॥
उत्तिष्ठत जाग्रत प्राप्य वरान्निबोधत।
क्षुरस्य धारा निशिता दुरत्यया
दुर्गं पथस्तत्कवयो वदन्ति॥ १.३.१४॥
आत्मानँ रथिनं विद्धि शरीरँ रथमेव तु।
बुद्धिं तु सारथिं विद्धि मनः प्रग्रहमेव च॥ १.३.३॥
इन्द्रियाणि हयानाहुर्विषयांस्तेषु गोचरान्।
आत्मेन्द्रियमनोयुक्तं भोक्तेत्याहुर्मनीषिणः॥ १.३.४॥
यस्तु विज्ञानवान्भवति युक्तेन मनसा सदा।
तस्येन्द्रियाणि वश्यानि सदश्वा इव सारथेः॥ १.३.६॥
यस्त्वविज्ञानवान्भवत्यमनस्कः सदाऽशुचिः।
न स तत्पदमाप्नोति संसारं चाधिगच्छति॥ १.३.७॥
यस्तु विज्ञानवान्भवति समनस्कः सदा शुचिः।
स तु तत्पदमाप्नोति यस्माद्भूयो न जायते॥ १.३.८॥
इन्द्रियेभ्यः परा ह्यर्था अर्थेभ्यश्च परं मनः।
मनसस्तु परा बुद्धिर्बुद्धेरात्मा महान्परः॥ १.३.१०॥
महतः परमव्यक्तमव्यक्तात्पुरुषः परः।
पुरुषान्न परं किञ्चित्सा काष्ठा सा परा गतिः॥ १.३.११॥
एष सर्वेषु भूतेषु गूढोऽऽत्मा न प्रकाशते।
दृश्यते त्वग्र्यया बुद्ध्या सूक्ष्मया सूक्ष्मदर्शिभिः॥ १.३.१२॥
न जायते म्रियते वा विपश्चिन्
नायं कुतश्चिन्न बभूव कश्चित्।
अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो
न हन्यते हन्यमाने शरीरे॥ १.२.१८॥
अणोरणीयान्महतो महीयान्
आत्माऽस्य जन्तोर्निहितो गुहायाम्।
तमक्रतुः पश्यति वीतशोको
धातुप्रसादान्महिमानमात्मनः॥ १.२.२०॥
यदा सर्वे प्रभिद्यन्ते हृदयस्येह ग्रन्थयः।
अथ मर्त्योऽमृतो भवत्येतावद्ध्यनुशासनम्॥ २.३.१५॥
॥ इति कठोपनिषद् प्रमुख श्लोकाः सम्पूर्णम् ॥
Benefits (फल)
- ★Contains Uttishthata Jagrata — the immortal call to awaken
- ★Ratha Kalpana — body as chariot, atma as charioteer metaphor
- ★Teaches discrimination between Shreya (good) and Preya (pleasant)
- ★Reveals Atman as unborn, eternal, and imperishable
- ★Nachiketa's dialogue with Yama — supreme death-transcending wisdom
- ★Grants fearlessness and knowledge of immortality