Shree ShivamondaysaturdayVairagya Shatakam
वैराग्यशतकम् (प्रमुख श्लोक)
About Vairagya Shatakam
Among the most cherished prayers to Lord Shiva, Vairagya Shatakam (वैराग्यशतकम् (प्रमुख श्लोक)) stands as a sacred prayer. Drawn from Vairagya Shatakam by Bhartrihari (5th Century), this text has been cherished by devotees for centuries. Devotees recite this prayer to lead the aspirant towards supreme liberation and grant fearlessness through non-attachment. It is also said to cultivate deep dispassion (Vairagya) towards worldly attachments. It is especially recommended on Monday (Somvar) and Saturday (Shanivar) and during Maha Shivaratri and Guru Purnima for maximum spiritual benefit. At 10 verses long, the recitation takes roughly 10 minutes, making it accessible for regular devotional use. On this page, you can read the complete Vairagya Shatakam in Devanagari Sanskrit with English transliteration, Hindi meaning (arth), and free PDF download for offline recitation.
Reviewed & translated by Acharya Pushyadant Mishra
Stotra Path (स्तोत्र पाठ)
॥ श्री वैराग्यशतकम् ॥
॥ भर्तृहरिविरचितम् ॥
भोगा न भुक्ता वयमेव भुक्ताः
तपो न तप्तं वयमेव तप्ताः।
कालो न यातो वयमेव याताः
तृष्णा न जीर्णा वयमेव जीर्णाः॥ १॥
भोगे रोगभयं कुले च्युतिभयं वित्ते नृपालाद्भयं
माने दैन्यभयं बले रिपुभयं रूपे जराया भयम्।
शास्त्रे वादिभयं गुणे खलभयं काये कृतान्ताद्भयं
सर्वं वस्तु भयान्वितं भुवि नृणां वैराग्यमेवाभयम्॥ २॥
तृणं न लघु तृणादपि च याचनामानवः
तृणेन बहु दत्तमित्यपि वदन्ति दातारकाः।
तृणस्य लघुता कुतः परमपूज्य मान्यं तृणं
तृणेन हि समानताम् अधिकतामुपैतु स्वयम्॥ ३॥
दुरारध्याश्चामी तुरगचलचित्ताः क्षितिभुजो
वयं च स्थूलेच्छाः सुमहति फले बद्धमनसः।
जरा देहं मृत्युः हरति दयितं जीवितमिदं
सखे नान्यच्छ्रेयो जगति विदुषोऽन्यत्र तपसः॥ ४॥
मातर्मेदिनि तात मारुत सखे तेजः सुबन्धो जल
भ्रातर्व्योम निबद्ध एष भवतामन्त्यः प्रणामाञ्जलिः।
युष्मत्सङ्गवशोपजातसुकृतस्फारस्फुरन्निर्मल-
ज्ञानापास्तसमस्तमोहमहिमा लीये परब्रह्मणि॥ ५॥
तापैः सन्तप्तो गच्छति किल हिमाद्रिं
दारिद्र्येण सन्तप्तो गच्छति धनिनं जनम्।
मोहेन सन्तप्तो गच्छति विषयान्
सर्वत्र सन्तप्तो गच्छति शिवमेव तु॥ ६॥
यां चिन्तयामि सततं मयि सा विरक्ता
साप्यन्यमिच्छति जनं स जनोऽन्यसक्तः।
अस्मत्कृते च परिशुष्यति काचिदन्या
धिक् तां च तं च मदनं च इमां च मां च॥ ७॥
दिनयामिन्यौ सायं प्रातः शिशिरवसन्तौ पुनरायातः।
कालः क्रीडति गच्छत्यायुस्तद्वि न मुञ्चत्याशावायुः॥ ८॥
आशा नाम नदी मनोरथजला तृष्णातरङ्गाकुला
रागग्राहवती वितर्कविहगा धैर्यद्रुमध्वंसिनी।
मोहावर्तसुदुस्तरातिगहना प्रोत्तुङ्गचिन्तातटी
तस्याः पारगता विशुद्धमनसो नन्दन्ति योगीश्वराः॥ ९॥
जीर्णा एव मनोरथाश्च हृदयं नष्टं च षष्ठीजरा-
दोषेणेदम् अशेषम् ऐव वपुषः स्थैर्यं गतं केशवे।
कामो जीर्णधनुर्युवा मदनतापो देशवैदेशिकः
धन्यानां गिरिकन्दरेषु वसतां ज्योतिः परं ध्रूयते॥ १०॥
॥ इति श्री भर्तृहरिकृत वैराग्यशतकम् (प्रमुख श्लोक) सम्पूर्णम् ॥
Benefits (फल)
- ★Cultivates deep dispassion (Vairagya) towards worldly attachments
- ★Awakens discrimination between eternal and transient
- ★Frees the mind from the bondage of desires
- ★Inspires renunciation and spiritual seeking
- ★Grants fearlessness through non-attachment
- ★Leads the aspirant towards supreme liberation